Helena Filek-Marszałek
W historii Muzeum Dobranocek w Rzeszowie mieliśmy zaszczyt współpracować z wieloma wybitnymi twórcami filmowymi. Jedną z wyjątkowych artystek, która wniosła największy wkład w rozwój naszej kolekcji i samego muzeum była Helena Filek-Marszałek – reżyserka, scenarzystka, autorka oprawy plastycznej do wielu popularnych animacji dla dzieci zrealizowanych w Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej. Z żalem pożegnaliśmy ją 24 stycznia tego roku. Będzie nam jej bardzo brakowało.
Dobranocki, w realizacji których uczestniczyła jako reżyser, scenograf czy animator towarzyszyły nam w dzieciństwie na co dzień. Najpopularniejsza z nich to seria „Reksio” – a odcinki, przy których współpracowała to: „Reksio i świerszcz”, „Reksio i nośna kura”, „Reksio i wrona”, „Reksio taternik”, „Reksio śpiewak”, „Reksio detektyw”, „Reksio pielęgniarz”, „Reksio rozbitek”, „Reksio malarz”, „Reksio sportowiec”, „Reksio telewidz”, „Reksio kosmonauta”, „Reksio i koguty”, „Reksio remontuje”, „Reksiowa wiosna” oraz „Reksio i ufo”.
Współpracowała także przy realizacji takich filmów jak: „Przygody Błękitnego Rycerzyka”, „Ballada o królu Piecuchu”, „Awantura w Przechwałkowie”, „Plaster miodu”, „ Kwiatuszek”, „Ballada o królu z różową kokardą pod brodą”, „Wszystko lata” czy „Ballada”.
Za pracę twórczą otrzymała wiele nagród m. in. Platynowe Koziołki na Międzynarodowym Festiwalu Filmów Młodego Widza „Ale Kino!” w Poznaniu za pracę przy serialu „Reksio”. Nagrody te przekazała do naszego muzeum.
Przyjaźń z artystką rozpoczęła się od współpracy przy realizacji wystawy „Animacja, to nie takie proste” (2013), prezentującej twórczość Studia Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej, z którym byli związani zawodowo zarówno Helena, jak i Lechosław Marszałek – pomysłodawca, scenarzysta i reżyser serialu „Reksio”. Kolejne wspólne realizacje to „Reksio jubilat” (2017/2018), „Helena Filek-Marszałek – artystka i filantropka” (2021)
i „Reksio – przyjaciel na medal” – wystawa prezentowana w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli (2022).
Helena Filek-Marszałek jest największą donatorką w historii Muzeum Dobranocek w Rzeszowie – podarowała ogromny zbiór pamiątek z realizacji filmów animowanych, związanych zarówno z twórczością własną, jak i jej męża Lechosława Marszałka.
Przekazała liczne obiekty do zbiorów powierzając nam misję zachowania pamięci o Reksiu i jego twórcy. Najcenniejsze z niech to przedmioty związane z realizacją filmów animowanych: projekty postaci, szkice, scenariusze, oryginalne scenopisy obrazkowe oraz folie animacyjne z serialu Reksio, kadry z dekoracjami z serii „Przygody Błękitnego Rycerzyka” oraz plakaty filmowe, książki, kalendarze, karty i znaczki pocztowe z bajkowym bohaterem.
Fundacja im. Heleny i Lechosława Marszałków „Reksio”, której była założycielką i fundatorką objęła patronatem honorowym zawody sportowe „Turniej z Reksiem” realizowane przez muzeum we współpracy z Międzyszkolnym Ośrodkiem Sportowym w Rzeszowie. To Pani Marszałek zawdzięczamy projekt pięknych medali i pucharów, które zdobyli laureaci turnieju.
Objęła także nadzór artystyczny nad realizacją rzeźby Reksia, która zdobi muzealną ekspozycję, a nasi goście chętnie pozują przy niej do pamiątkowych zdjęć. Dzięki otrzymanym materiałom nasze zajęcia edukacyjne są ciekawe, a kostium bajkowego bohatera uatrakcyjnia muzealne wydarzenia. Wizerunek Reksia znajduje się na naszych biletach i wydawnictwach promocyjnych, pojawił się też jako przewodnik
w publikacji „Uczę się i bawię z dobranockami. Książeczka dla małych i dużych przyjaciół bohaterów dobranocek”, którą można przeczytać na stronie internetowej muzeum w zakładce „Dostępność”.
Pomagała w realizacji wielu przedsięwzięć charytatywnych takich jak: Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy, koncerty, wystawy, wydawnictwa i projekty edukacyjne. Jako miłośniczka zwierząt – od lat organizowała pomoc dla schronisk w Bielsku-Białej. To tylko mały wycinek jej aktywności. Była bardzo zaangażowana w zachowanie pamięci o twórcy Reksia – Lechosławie Marszałku. Z jej inicjatywy powstała ławeczka z artystą usytuowana nieopodal rzeźby bajkowego bohatera w Bielsku-Białej.
Zawsze podziwiałam jej energię i poczucie humoru, dzięki któremu wszystkie przykre wydarzenia umiała oswajać rysując Reksia, borykającego się z jej kłopotami. Dzieliła się tymi rysunkami z przyjaciółmi i znajomymi, dla których była po prostu Halinką.
Założona przez nią Fundacja patronuje naszym projektom od wielu lat. W Muzeum Dobranocek duch Haliny Filek-Marszałek jest obecny cały czas. Podarowane przez nią prace wyeksponowane w przestrzeni wystawy stałej opowiadają historię animacji, którą współtworzyła.
